ΚΟΙΝΩΝΙΑ - Κοινωνικά -

Θέλει τόλμη και σχέδιο η χρήση του ποδηλάτου στην Καλαμάτα

Η εμμονή στο αυτοκίνητο οδήγησε τις σύγχρονες πόλεις σε αδιέξοδα που ούτε καν οι ίδιες αυτοκινητοβιομηχανίες είχαν φανταστεί

Επαναφέρουμε το θέμα χρήσης του ποδηλάτου στην Καλαμάτα, με αφορμή μια είδηση που διαβάσαμε τις προηγούμενες ημέρες. Τρεις μεγαλουπόλεις της Ευρώπης, Παρίσι, Μιλάνο και Κοπεγχάγη, ανάβουν μόνιμο «κόκκινο» στη χρήση του αυτοκινήτου.

Ο συνειρμός που προκάλεσε η είδηση θεωρούμε ότι είναι εύλογος. Πώς είναι δυνατό οι παραπάνω πόλεις, με πληθυσμό, τουλάχιστον οι δύο πρώτες, που φτάνει σχεδόν αυτόν της Ελλάδος, να αποφασίζουν τέτοια μέτρα και η πόλη της Καλαμάτας, με δεδομένο το ανάγλυφο της περιοχής, να έχει έναν ποδηλατόδρομο και πολλές υποσχέσεις για κάποιον καινούργιο, μη λειτουργικό και περισσότερο τουριστικό; Γιατί οι Δημοτικές Αρχές δεν προχώρησαν με βήματα ρήξης ενάντια στο αυτοκίνητο; Γιατί φοβήθηκαν να σπάσουν αβγά, τη στιγμή, μάλιστα, που τα πρώτα δειλά βήματα που έγιναν στέφθηκαν από απόλυτη επιτυχία;

Σήμερα, η εικόνα στους δρόμους της Καλαμάτας είναι τελείως διαφορετική με αυτό που βλέπαμε πριν από δέκα χρόνια. Ένας «κουτσός» ποδηλατόδρομος ήταν αρκετός για να γεμίσουν οι δρόμοι με ποδήλατα. Και η απορία μεγαλώνει ακόμα περισσότερο, τη στιγμή που οι αποστάσεις στην πόλη είναι μικρές, ικανές για μετακινήσεις με το συγκεκριμένο μέσο
Κι όμως, όλα τα παραπάνω φυσιολογικά είναι σε αναντιστοιχία με τις ανύπαρκτες υποδομές και το όραμα της Δημοτικής Αρχής για μια τέτοια προοπτική.
Έπειτα από τόσο καιρό αναμονής και υποσχέσεων, μπορούμε να γράψουμε ανεπιφύλακτα ότι το ενδιαφέρον των δημοτικών παραγόντων για την ιστορία αυτή έχει σχεδόν μηδενιστεί.

Μοιράστηκαν δεξιά και αριστερά χιλιάδες ευρώ (ανάπλαση πεζοδρομίου Φαρών, διάνοιξη Βασιλέως Γεωργίου), αλλά πρόβλεψη για ποδηλατόδρομο καμία. Χρόνια τώρα μπαίνει το θέμα επέκτασης του ποδηλατόδρομου έως το «Φιλοξένια», αλλά η Δημοτική Αρχή απαξιώνει κάθε τέτοια προοπτική.
Κι όμως, αν η Καλαμάτα αποφάσιζε να δει το θέμα διαφορετικά, πέραν της προσφοράς στην υγεία, στην τσέπη των κατοίκων και στο κυκλοφοριακό, θα μεταβαλλόταν και σε τουριστικό πόλο έλξης.
Βαρεθήκαμε να διαβάζουμε και να γράφουμε για κυκλοφοριακές μελέτες που δε λαμβάνουν υπ’ όψιν τη χάραξη ποδηλατόδρομων.
 
Εξάρτηση από το αυτοκίνητο
Οι αντιρρήσεις και από την τοπική κοινωνία, πέρα από την αδυναμία της Δημοτικής Αρχής, είναι πολλές, γιατί της λείπει η φαντασία, είναι μια κοινωνία συντηρητική γενικά και παρ’ όλο που μπορούμε να πούμε ότι σήμερα πια όλοι ξέρουν, γιατί όλοι έχουν βγει και λίγο στο εξωτερικό και ξέρουν πώς λειτουργούν οι ευρωπαϊκές πόλεις, παρ’ όλα αυτά αισθάνονται, θα έλεγα σε ένα βαθμό δικαιολογημένα, εξαρτημένοι από το αυτοκίνητό τους. Δεν είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν ευκολίες στο παρκάρισμα που σήμερα, αν έχουν, τις θεωρούν πάρα πολύ σημαντικές.

Λοιπόν, αντιδράσεις υπάρχουν, γιατί δεν μπορεί ο κόσμος να φανταστεί και γι’ αυτό ο ρόλος και των Δήμων και της κυβέρνησης είναι πάρα πολύ σημαντικός και, βεβαίως, των τεχνικών, αλλά και εκείνων των ανθρώπων σε κάθε τοπική κοινωνία οι οποίοι βλέπουν λιγάκι πιο μπροστά. Είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος τους να εξηγήσουν και να ευαισθητοποιήσουν γύρω από το ίδιο το ποδήλατο, αλλά για όσα αυτό σημαίνει, δηλαδή περιβάλλον, ποιότητα ζωής, ευχαρίστηση στο να μετακινείσαι στο δρόμο, άσκηση, επομένως υγεία, καλύτερη λειτουργία οικονομική της πόλης, γιατί  ο ποδηλάτης, όπως και ο πεζός, είναι οι καλύτεροι πελάτες της αγοράς. Αυτό έχει αποδειχθεί σε πάρα πολλές χώρες από έρευνες. Το εμπόριο ανθεί, όταν υπάρχουν πεζοί και ποδηλάτες, γιατί είναι πολύ απλό να το καταλάβει ο καθένας: όταν είσαι εγκλωβισμένος στο αυτοκίνητό σου, δύσκολα έχεις προσπέλαση στα μαγαζιά.
Ο ποδηλατόδρομος είναι ένα έργο το οποίο- από τη φύση του, τα υλικά που χρησιμοποιούνται, το ότι είναι δίπλα στο πεζοδρόμιο και στην ίδια στάθμη του πεζοδρομίου, το ότι συνήθως συνοδεύεται από κάποιο πράσινο, το ότι περιορίζει την παρουσία του αυτοκινήτου στο δρόμο- αναπλάθει, βελτιώνει γενικά την αισθητική του περιβάλλοντος του δρόμου.
Γενικά, λοιπόν, αν φροντίσουμε να προσεγγίσουμε τις αξίες της πόλης με το ποδήλατο, αναβαθμίζεται έτσι η όλη αισθητική της, που είναι πάρα πολύ σημαντικό, γιατί ποιος θα βγει στην πόλη, ποιος θα βγει με ποδήλατο ή και με τα πόδια, αν το περιβάλλον δεν είναι ελκυστικό;

Η πόλη πρέπει να γίνει πιο όμορφη για να κρατήσει τους κατοίκους της, για να κρατήσει τη ζωντάνια της την κοινωνική, την κοινωνική συνοχή επίσης, να φέρει επισκέπτες και να φέρει και επενδύσεις. Η πόλη είναι μία επιχείρηση. Αν δεν πάει καλά η επιχείρηση, κλείνει η επιχείρηση, φεύγουν οι κάτοικοι, φτωχαίνουν οι κάτοικοι.
Πρέπει, λοιπόν, να κοιτάξουμε με πολλή προσοχή πώς οι ευρωπαϊκές πόλεις αναπτύσσονται, γιατί αν δεν ακολουθήσουμε κάποια παραδείγματα που υπάρχουν, επιτυχημένα παραδείγματα, τότε κυριολεκτικά αυτό που ζούμε σήμερα, αυτή η κατάρρευση η οικονομική, θα γίνει ακόμα πιο έντονη και θα την έχουμε πατήσει εμείς οι ίδιοι, γιατί δε θελήσαμε απλά να ακολουθήσουμε τα καλά παραδείγματα.
Γενικότερα, η Καλαμάτα είναι φτωχή σε πεζοδρόμια, είναι φτωχή σε πράσινο, είναι φτωχή σε ποιότητες που χρειάζεται ο κάτοικος για να βγει στο δρόμο. Αυτά, όμως, όλα μπορούμε να τα αναπτύξουμε, μπορούμε να τα εμπλουτίσουμε, μπορούμε να την κάνουμε καλύτερη.
 
Η αλλαγή παραδείγματος στην Ευρώπη
Η εποχή που το λόμπι των εταιρειών αυτοκινήτων δημιουργούσε την εντύπωση πως ο πρωταγωνιστής στις ταινίες έπρεπε οπωσδήποτε να έχει αυτοκίνητο και να τρέχει σαν τρελός και η «πρωταγωνίστρια» ήταν αρκετά «κουλ» μόνο αν... οδηγούσε σαν άντρας, έχει πια περάσει.

Η εμμονή στο αυτοκίνητο οδήγησε τις σύγχρονες πόλεις σε αδιέξοδα που ούτε καν οι ίδιες αυτοκινητοβιομηχανίες είχαν φανταστεί. Και, τελικά, μια σπουδαία κατά τ’ άλλα εφεύρεση, ένας θαυμάσιος και πρακτικός τρόπος μετακίνησης και αναψυχής, έγινε ο δυνάστης της σύγχρονης κοινωνίας.
Ευτυχώς, η κατάσταση αρχίζει να αλλάζει σε μερικές από τις πιο σπουδαίες μεγαλουπόλεις του πλανήτη, οι οποίες έχουν κάτι κοινό: Δημοτική Αρχή με άποψη, τόλμη και αποφασιστικότητα. Εφτά πόλεις ανακοίνωσαν πρόσφατα πως θα κάνουν «ό,τι απαιτείται» προκειμένου να απεξαρτηθεί πλήρως το ιστορικό τους κέντρο από το αυτοκίνητο.
 
Ποδηλατόδρομοι η λύση
Ξεκινώντας από την Πόλη του Φωτός και διά στόματος της εμπνευσμένης δημάρχου της –όπως φαίνεται να είναι η κυρία Anne Hidalgo, η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει αυτή τη θέση– το Παρίσι ανάβει κόκκινο στο αυτοκίνητο. Διαπιστώνοντας πως περιορίζοντας την κίνηση των αυτοκινήτων στο κέντρο της πόλης (με τα μονά - ζυγά) η ρύπανση μειώθηκε αμέσως κατά 30%, η κυρία Hidalgo επιθυμεί, έως το 2020, να έχει διπλασιάσει τον αριθμό των ποδηλατοδρόμων στο Παρίσι, να απαγορεύσει τη χρήση των diesel (σας θυμίζει κάτι;) και να περιορίσει δραματικά τη χρήση των ιδιωτικών αυτοκινήτων στο κέντρο της πόλης. Πρακτικά, να αποτρέψει τη χρήση των αυτοκινήτων στο κέντρο της πόλης.

Στη Μαδρίτη, όπου ήδη έχει περιοριστεί σημαντικά η πρόσβαση των αυτοκινήτων στο κέντρο, το μέτρο των «car free» περιοχών επεκτείνεται με ένα πλάνο, σύμφωνα με το οποίο 24 από τους πλέον πολυσύχναστους δρόμους της πόλης επανασχεδιάζονται για πεζούς και ποδήλατα, αποτρέποντας και ουσιαστικά απαγορεύοντας τη χρήση του αυτοκινήτου.
Στην πρωτεύουσα της μόδας και του στυλ, το Μιλάνο, οι κάτοικοι της χώρας που γέννησε τις Ferrari και τις Lamborghini, αποδέχονται με κατανόηση πως το αυτοκίνητο δεν αποτελεί πια επιλογή για το κέντρο της πόλης.

Ο Δήμος τούς επιβραβεύει μέσα από ένα σύστημα το οποίο αναγνωρίζει αν το αυτοκίνητό σου παραμένει σταθμευμένο και προσφέρει στον ιδιοκτήτη του ένα δωρεάν εισιτήριο για τη δημόσια συγκοινωνία.
Ο παράδεισος του ποδηλάτου, από την άλλη, η Κοπεγχάγη, νιώθει συνεχώς ότι δεν κάνει αρκετά για το θέμα... Τρομάζοντας προφανώς και μόνο στη σκέψη πως μπορεί να επιστρέψουν εκεί όπου βρίσκονταν πριν από 40 χρόνια –στο κυκλοφοριακό χάος και στην απόλυτη εξάρτηση από το αυτοκίνητο–, Δήμος και πολίτες εργάζονται ασταμάτητα για να διευρύνουν το δίκτυο ποδηλατόδρομων, που ήδη ξεπερνά τα περίπου 400 χιλιόμετρα, και να διευκολύνουν τη βιώσιμη κινητικότητα, σε μια πόλη με ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες, χιονοπτώσεις για περίπου 4 μήνες το χρόνο και ήλιο που στη διάρκεια των χειμερινών μηνών τον βλέπουν μόνο σε βιβλία. Παρά τις συνθήκες αυτές, όμως, κάνουν τα πάντα για να μην ξαναβρεθούν εκεί όπου εμείς είμαστε σήμερα και φοβόμαστε να φύγουμε.
Το Αμβούργο, το Ελσίνκι και η μακρινή Γκενγκντού, στην Κίνα, έχουν ανάλογα σχέδια: να περιορίσουν στο ελάχιστο τη χρήση του αυτοκινήτου στα κέντρα των πόλεων, δίνοντας το χώρο σε εκείνους για τους οποίους προορίζεται, δηλαδή τους πολίτες.
 
Πρόκειται, άραγε, για έναν πόλεμο εναντίον του αυτοκινήτου;
Μόνο ένας αφελής θα μπορούσε να το δει έτσι. Πρόκειται για την ανάγκη των μεγαλουπόλεων να επιβιώσουν, καθώς τους στερείται το μεγαλύτερο αγαθό: ο ελεύθερος χώρος! Ο χώρος που δικαιωματικά ανήκει στους πολίτες για να περπατήσουν, να ανασάνουν, να αναπτύξουν την κοινωνικότητά τους, να χαρούν, να ερωτευτούν και να απολαύσουν το δικαίωμα απλά να υπάρξουν στις πόλεις τους. Δικαίωμα που σήμερα αφαιρείται από τους γονείς με τα καροτσάκια, από τα παιδιά, από τα άτομα που κινούνται με αμαξίδια, τους τυφλούς, τους εφήβους, όλους εμάς.
Οι πόλεις ανήκουν στους πολίτες και όχι στις κάθε είδους μηχανές. Ο αέρας τους πρέπει να είναι καθαρός από καυσαέρια και ο θόρυβος ανήκει στους αυτοκινητόδρομους και όχι στα στενά των ιστορικών κέντρων.
Έτσι κι αλλιώς, οι αποστάσεις στα κέντρα των πόλεων είναι μικρές. Είπαμε για την Καλαμάτα. Σκεφθείτε πόσο χρόνο θέλουμε για να πάμε από την πλατεία στην παραλία;
Όμως, όχι, δε φταίει το ίδιο το αυτοκίνητο, ως μέσο, για την κατάντια των πόλεων. Φταίει η αλόγιστη χρήση του. Και μια που κανείς δεν μπορεί να βάλει φρένο ή περιορισμό στις συνειδήσεις, ας βάλει στις επιλογές. Και το να χρησιμοποιούμε αλόγιστα το αυτοκίνητο στο κέντρο της πόλης μας είναι μια επιλογή που πρέπει να πάψει να υπάρχει. Ευτυχώς η Ευρώπη έχει αρχίσει να το αντιλαμβάνεται. Εμείς ακόμα το σκεφτόμαστε...

Του Αντώνη Πετρόγιαννη

 - See more at: http://www.tharrosnews.gr

ΚΟΡΥΦΗ