ΒΙΒΙΑΝ ΦΟΡΤΗ


** Η Φόρτη Παρασκευή, MSc στη Διδακτική Ζωντανών Γλωσσών είναι διευθύντρια Δημοτικού στο Αριστοτέλειο Κορινθιακό Εκπαιδευτήριο, διδάσκει γαλλικά τα τελευταία είκοσι χρόνια και είναι υποψήφια διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών.


Αξιολόγηση είναι η εκτίμηση της αξίας προσώπου ή έργου με συγκεκριμένα κριτήρια. Στον κόσμο μας, στον κόσμο των εκπαιδευτικών, όταν χρησιμοποιούμε τον όρο αυτό, αναφερόμαστε στην πιο ειδική του έννοια, που είναι η βαθμολόγηση της επίδοσης των μαθητών ή αλλιώς δοκιμασιολογία, όρος,  που προέρχεται από την αγγλική μετάφραση της λέξης testing.

Πολλά επιχειρήματα έχουν ακουστεί κατά της αξιολόγησης στην εκπαιδευτική διαδικασία. Επιχειρήματα, όπως το γεγονός ότι στην εκπαίδευση, δεν μας ενδιαφέρει το αποτέλεσμα αλλά η διαδικασία ή ότι ουσιαστικά με την αξιολόγηση ποινικοποιούμε το δικαίωμα του μαθητή να μην ασχοληθεί με κάτι που δεν τον ενδιαφέρει όπως π.χ. τα αρχαία για κάποιο μαθητή θετικής κατεύθυνσης ή ακόμα ότι η αξιολόγηση δεν δίνει σχεδόν ποτέ ασφαλή ή αξιόπιστα αποτελέσματα, καθώς δεν λαμβάνονται υπόψη μεταβλητές όπως το άγχος.

Δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς ότι αυτά τα επιχειρήματα έχουν κάποια βάση, αλλά από την άλλη μεριά ο έλεγχος του προϊόντος του έργου μας,  είναι  απόλυτα αναγκαίος, διότι διαφορετικά δεν έχει νόημα η όλη διαδικασία. Άλλωστε ο βασικός μας ρόλος είναι να βοηθάμε τον μαθητή να προετοιμαστεί για την εισαγωγή του στην ενεργό ζωή, όπου βέβαια, η ανάγκη να κάνουμε επιλογές όπως και το να γινόμαστε αντικείμενο επιλογών, είναι επιτακτική.

Βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία μίας δοκιμασίας που θα οδηγήσει σε αξιολόγηση είναι να λαμβάνει ο εκπαιδευτικός υπόψη του τα χαρακτηριστικά του μαθητικού κοινού. Σημαντικοί παράγοντες είναι η χρονική διάρκεια, το είδος των ζητημάτων, η βαρύτητα του κάθε ζητήματος και φυσικά η κλίμακα βαθμολόγησης.

Η χρήση κλίμακας είναι απαραίτητη για να γίνει κάθε είδους μέτρηση. Στην εκπαίδευση έχουμε συνηθίσει να μετράμε με ποσοτική κλίμακα κάτι καθαρά ποιοτικό. Θα λέγαμε ποτέ ότι ο καλύτερος μας φίλος,  είναι φίλος του «19»; Γιατί λοιπόν, να είναι ένα παιδί μαθητής του «19»; Τείνουμε να προσδίδουμε ποσοτικό χαρακτήρα στην αξιολόγηση θεωρώντας ότι αν την εξομοιώσουμε με μέτρηση,  θα γίνει πιο αντικειμενική.

Μία κλίμακα μέτρησης μπορεί να είναι ονομαστική. Η συγκεκριμένη κλίμακα δεν περιέχει βαθμίδες αλλά μη ιεραρχημένους τύπους όπως ξανθός – μελαχρινός αγόρι – κορίτσι.

Βέβαια χρησιμοποιώντας αυτή την κλίμακα κάνουμε περιγραφή όχι αξιολόγηση. Ένας άλλος τύπος κλίμακας είναι η τακτική. Η κλίμακα αυτή στηρίζεται σε θεωρία ταξινομικού χαρακτήρα.

Υπάρχει ιεράρχηση, διάκριση. Π.χ. Μέτριος – Καλός- Πολύ Καλός-Άριστος. Καθώς μιλάμε για ιεράρχηση, γίνεται φανερό ότι η κλίμακα αυτή καταδεικνύει ότι κάτι είναι καλύτερο από κάτι άλλο. Και οι δύο προαναφερθείσες κλίμακες     περιγράφουν ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Βεβαίως θα ήταν ουτοπικό να ζητήσουμε την κατάργηση της βαθμολογίας, όμως ακριβώς επειδή ένα νούμερο από μόνο του δεν σημαίνει τίποτα, καλό θα ήταν να γίνεται παράλληλα και μία στατιστική επεξεργασία της βαθμολογίας της τάξης,  ώστε η εικόνα να είναι πιο σαφής.

Μπορεί κανείς να βγάλει τον μέσο όρο της τάξης ή να αναζητήσει τη διάμεσο ή διχοτόμο της βαθμολογίας όλων των μαθητών ή να ψάξει την επικρατούσα τιμή ενός διαγωνίσματος. Οι τεχνικές αυτές είναι πολύ απλές,  δεν χρειάζονται εξειδικευμένες γνώσεις στατιστικής και μας βοηθούν να αξιολογήσουμε την πορεία της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Η επεξεργασία της βαθμολογίας με αυτόν τον τρόπο, σε συνδυασμό με τη χρήση μιας τακτικής κλίμακας και την περιγραφή της κατάστασης του μαθητή είναι οι πλέον ενδεικνυόμενη για εμάς αλλά και για τους μαθητές μας για μία σωστότερη και κατ’ επέκταση δικαιότερη εκπαιδευτική διαδικασία.

Βιβλιογραφία

Βεντούρης Α.,  «Εισαγωγή στην Διδακτική -  εκπαιδευτικές σημειώσεις»,  Αθήνα 2003

Τσοπάνογλου Α., «Μεθοδολογίοα της Επιστημονικής Έρευνας και Εφαρμογή της στην Αξιολόγηση», 2005