ΜΑΓΚΑΖΙΝΟ - ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ -

Το σταφιδικό ζήτημα στη Βόχα

Το 1903 είναι ιδιαίτερα θερμό για όλες τις σταφιδοπαραγωγές περιοχές της Πελοποννήσου και φυσικά τη Βόχα. Οι αγρότες σταφιδοπαραγωγοί εξαθλιωμένοι από την ασφυκτική πίεση των εμπόρων για μείωση των τιμών, αναζητούν λύτρωση στο περίφημο «Μονοπώλιο».

Το 1903 είναι ιδιαίτερα θερμό για όλες τις σταφιδοπαραγωγές περιοχές της Πελοποννήσου και φυσικά τη Βόχα. Οι αγρότες σταφιδοπαραγωγοί εξαθλιωμένοι από την ασφυκτική πίεση των εμπόρων για μείωση των τιμών, αναζητούν λύτρωση στο περίφημο «Μονοπώλιο».

Τι ήταν όμως το «μονοπώλιο»; Οι περιοχές είχαν γνωρίσει μια πρωτόγνωρη αύξηση στη ζήτηση και στην τιμή της σταφίδας από το 1877 έως το 1890, εξαιτίας ενός συγκυριακού γεγονότος: Η φυλλοξήρα έπληξε τα γαλλικά αμπέλια και ανέβηκε υπερβολικά η ζήτηση της πελοποννησιακής σταφίδας, αφού οι Γάλλοι οινοπαραγωγοί αναπλήρωσαν τις απώλειές τους με ελληνικά σταφύλια.

Η παραγωγή της σταφίδας αυξήθηκε με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, για να καλύψει τη διεθνή ζήτηση, ενώ παράλληλα αυξήθηκε και η τιμή της. Από το 1890 και μετά, όμως, οι γαλλικοί αμπελώνες άρχισαν σταδιακά να καρποφορούν και να αποδίδουν, την ίδια στιγμή που και η ελληνική παραγωγή είχε φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη.

Το αποτέλεσμα ήταν ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής να παραμένει αδιάθετο, ενώ και οι τιμές άρχισαν να παίρνουν την κατιούσα. Η κυβέρνηση Θεοτόκη θέσπισε νόμο, ο οποίος δεν είχε πάγια ισχύ αλλά ανανεωνόταν κάθε χρόνο και όριζε πώς ο κάθε παραγωγός έπρεπε να παραδώσει στις κρατικές αποθήκες το 15% της ποσότητας, που θα εξήγαγε.

Στη συνέχεια το κράτος πουλούσε αυτό το απόθεμα σε οινεμπόρους που το εξήγαγαν με τη μορφή οινοπνεύματος. Το 1902 οι τιμές έπεσαν και πάλι εξαιτίας της υπερπαραγωγής, ενώ το 1903 η κατάσταση επιδεινώθηκε, με αποτέλεσμα το κράτος με νεότερο νόμο να αυξήσει το παρακράτημα στα 24%.

Στις αρχές του 1903 εμφανίστηκε ένας όμιλος Άγγλων κεφαλαιούχων που πρότεινε στο ελληνικό κράτος να αγοράζει το σύνολο της σταφιδικής παραγωγής της χώρας για 20 χρόνια. Αυτό ήταν το περίφημο «Μονοπώλιο». Η πρόταση ενθουσίασε τους σταφιδοπαραγωγούς αφού σ’ αυτό είδαν τη λύση των προβλημάτων τους και πίεζαν την κυβέρνηση να αποδεχτεί την πρόταση.

Στις 17 Μαρτίου 1903 η εφημερίδα ΣΚΡΙΠ δημοσιεύει ψήφισμα των αγροτών της Βόχας και γράφει για το συλλαλητήριο που έγινε στο Βραχάτι: «Το προαγγελθέν συλλαλητήριον εγένετο επιβλητικώτατον εν Βραχατίω σήμερον δια το μονοπώλιον της σταφίδος.

Αθρόοι από πρωΐας και από των αποτάτων χωρίων της Βόχας έσπευσαν εις εκδήλωσιν της γνώμης των υπερτρισχίλιοι άνθρωποι, οίτινες κατεπλημμύρισαν το Βραχάτιον, εν εξάλλω δ’ ενθουσιασμώ συνεζήτουν τα του μονοπωλίου.

Πάντοθεν αντηχούσιν ευχαί του δεινοπαθούντος σταφιδικού πληθυσμού υπέρ του μονοπωλίου. Οι κώδωνες των εκκλησιών πάντων των χωρίων απηχούντες ευφήμως προαγγέλλουσιν ως εν σκιρτώση χαρά τη μέλλουσα εξασφάλισιν της σταφίδος.

Εις τα πρόσωπα πάντων εζωγραφισμένη είνε η χαρά, η ευτυχία και η αγαλλίασις. Από προχείρου βήματος ομιλήσας ο ιατρός κ. Οικονόμου εκηρύχθη υπέρ του μονοπωλίου ως σωστικού δια την σταφίδα, κατά όμως του απεριορίστου του παρακρατήματος.

Μεθ’ ο εν βοή επικροτήθη αναγνωσθέν το επόμενον ψήφισμα αποσταλέν τω τε Προέδρω της Κυβερνήσεως και τοις βουλευταίς Κορινθίας: Ο λαός της Βόχας και της Κορίνθου, συνελθών εν πανδήμω συλλαλητηρίω, ψηφίζει:

Α΄. Εκφράζει ευχήν προς την Σεβ. Κυβέρνησιν όπως αποδεχθή τους όρους τους δια το μονοπώλιον της σταφίδος προτεινομένους αυτή, επαφιέμενος τας λεπτομερείας τούτων εις την πατριωτικήν μέριμναν της Κυβερνήσεως.

Β΄. Ικετεύει τον κ. Πρόεδρος της Κυβερνήσεως όπως αποσοβήση την επιψήφισιν του σταφιδικού νομοσχεδίου διά το απεριόριστον του παρακρατήματος, καθό δημευτικόν δια τον σταφιδικόν πληθυσμόν.

Γ΄. Εντέλλεται τοις βουλευταίς Κορινθίας όπως επιδιώξωσι παντί σθένει παρά τη Κυβερνήσει ίνα αποδεχθή τους όρους του μονοπωλίου ως σωστικού διά την εξασφάλισιν της σταφίδος. Εν τέλει δε παρακαλεί αυτούς όπως ματαιώσωσι πάσαν περί του σταφιδικού νομοσχεδίου δια το απεριόριστον του παρακρατήματος επιψήφισιν και εν ανάγκη να απόσχωσι των συνεδριάσεων.

Αναθέτει τη διαβίβασιν του παρόντος εις τους ιατρούς κ.κ. Ζιούβαν, Μανωλόπουλον και Οικονόμου, Καλλίρην και Σπηκιόπουλον κτηματίας».

Ο ανταποκριτής της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ στις 16-5-1903 περιοδεύει στην Πελοπόννησο και σταματά στο Βραχάτι από όπου γράφει: «Άνδρες, γυναίκες, παιδιά, σταφιδοκτήμονες, γεωργοί και άλλοι αγρόται δεν σας λέγουν τίποτε άλλο εάν τους ερωτήσητε, ειμή μόνον μονοπώλιον. Δεν εννοούν τίποτε άλλο. Ούτε θέλουν να εννοήσουν. Είνε αδυσώπητοι.

Μόνον δια του μονοπωλίου θα σωθώσι, σας λέγουν από τα νύχια των Τοκογλύφων, των διαφόρων σταφιδομεσιτών και των διαφόρων σταφιδεμπόρων. Αρκετά τους ηνέχθησαν επί τόσα έτη. Τους εβύζαναν, τους εξεμύζησαν και τους εσούρωσαν κυριολεκτικώς.

Τώρα πλέον πρέπει να χειραφετηθώσι και να ελευθερωθώσιν από τον ζυγόν αυτόν (…) Εις όλους τους σταθμούς από της Κορίνθου μέχρι του Κιάτου, ήτοι εις τους σταθμούς Περιγιάλι, Άσσος, Βραχάτι, Κουκόνι, Βέλον η αυτή κίνησης και η αυτή ζωηρότης. (…)

Το ενδιαφέρον υπέρ του μονοπωλίου έχει κορυφωθή και έχει καταστήση όλους αυτούς τους δυστυχείς σταφιδοπαραγωγούς νευροπαθείς και παθαινομένους με την πρώτην τυχούσαν δυσάρεστον πληροφορίαν, την ενίοτε αβάσιμον και αστήρικτον».

Σε επόμενο τηλεγράφημά του ο ανταποκριτής της εφημερίδας γράφει για «πάνδημον συλλαλητήριον» που έγινε στο Κοκκώνι: «Πάνδημον συλλαλητήριον εγένετο χθες εν Κοκκωνίω υπέρ του μονοπωλίου καθ’ ο οι εν εξεγέρσει και αγανακτήσει διατελούντες σταφιδοκτήμονες κατά των επιζητούντων την ματαίωσιν του μονοπωλίου, χάριν ατομικών συμφερόντων των απεδέχθησαν εν βοή το κάτωθι ψήφισμα αποσταλέν εις την Α. Μεγαλειότητα και τους προέδρους της Κυβερνήσεως και Βουλής.

Υπερχίλιοι σταφιδοκτήμονες των χωρίων Κοκκωνίου, Χατζημουσταφά, Μπολατίου και όλης της περιφέρειας Βόχας εν δικαία αγανακτήσει ένεκεν της κακοβούλου αντιδράσεως των εχθρών του μονοπωλίου διατελούντες, αποδοκιμάζουν εν αγανακτήσει αντιδρώντες εντός και εκτός της Βουλής προς δήθεν προστασίαν των οινοπνευματοποιών δια της καταστροφής ημών, καταδικάζουν την μεροληπτικήν στάσιν των Αττικαρχών υποστηριζόντων τας παραλόγους αξιώσεις των οινοπνευματοποιών και κηφήνων των δυστυχών παραγωγών παρακαλούντες άπαντας τους βουλευτάς όπως επισπεύσουν την επιψήφισιν της συμβάσεως του μονοπωλίου προς αποσόβησιν από της τελείας καταστροφής των.

Επιφυλλάσσονται εν εναντία περιπτώσει ένοπλοι να μεταβούν εις τας Αθήνας προς προστασίαν των συμφερόντων των».

Πηγές: Αρχείο Εφημερίδων Εθνικής Βιβλιοθήκης Ελλάδος, Ιστορία Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών Eπιμέλεια: Γιώτα Αθανασούλη

ΚΟΡΥΦΗ